Recenzja książki „24 razy Dożywocie”

24 razy dożywocie Zbyszka Nowaka to jedna z tych książek, które czyta się z poczuciem ciężaru – nie dlatego, że są źle napisane, ale dlatego, że dotykają tematów, od których na co dzień wolimy odwracać wzrok. To zapis rozmów z osobami skazanymi w Polsce na karę dożywotniego pozbawienia wolności.

Autor oddaje głos skazanym – kobietom i mężczyznom (choć tych drugich jest zdecydowanie więcej) – przekazując ich wersje wydarzeń, autoryzowane przez samych osadzonych. W przeciwieństwie do Katarzyny Bondy, która w Polskich morderczyniach zestawia relacje osadzonych z aktami spraw i analizą faktów, Nowak nie konfrontuje wypowiedzi rozmówców z dokumentacją sądową. To świadomy zabieg, który sprawia, że książka nie jest reportażem śledczym, lecz opowieścią o człowieku zamkniętym w systemie bez realnej perspektywy wyjścia.

Najbardziej poruszający jest motyw nadziei. Skazani wiedzą, że możliwość ubiegania się o warunkowe zwolnienie po 30 latach jest – statystycznie – niemal fikcją. A jednak to właśnie ta myśl pozwala im przetrwać. Planować. Wyobrażać sobie przyszłość, której być może nigdy nie zobaczą. Żyć wspomnieniami, rutyną, małymi rytuałami i tęsknotą za wolnością.

Ogromną rolę odgrywa tu rodzina. Świadomość, że ktoś czeka – partner, rodzice, dzieci – bywa jedynym powodem, dla którego osadzeni wciąż trzymają się życia. Ten motyw bardzo wyraźnie wybrzmiewa również w Morderczyniach Katarzyny Bondy, gdzie relacje rodzinne często stanowią punkt odniesienia dla zrozumienia drogi, która doprowadziła do zbrodni. Jednocześnie uderza to, jak często osadzeni idealizują swoich bliskich, mimo że przed trafieniem do więzienia ignorowali ich ostrzeżenia i rady. Ten dysonans – między miłością, żalem i poczuciem winy – przewija się przez niemal każdą historię.

To książka, która nie szuka sensacji i nie próbuje wzbudzać taniej empatii. Zmusza do niewygodnych pytań: czym jest kara, czym jest resocjalizacja i czy dożywocie naprawdę oznacza sprawiedliwość. Dla niektórych osadzonych to pierwsza i jedyna szansa, by opowiedzieć swoją historię własnymi słowami – bez interpretacji, bez dopowiedzeń. 24 razy dożywocie to książka wymagająca – emocjonalnie i psychicznie. Nie daje ukojenia ani prostych odpowiedzi, ale zmusza do refleksji nad tym, czym naprawdę jest kara, nadzieja i człowieczeństwo w świecie zamkniętym na zawsze za murami więzienia. To lektura dla tych, którzy chcą zrozumieć, a nie tylko oceniać.

Najważważniejsze informacje:

📖 Autor: Zbigniew Nowak
📚 Gatunek: Reportaż, listeratura faktu
📅 Data premiery: 2024-11-27
🏢 Wydawnictwo: Muza

📗 Liczba stron: 384
🌍 Kraj pochodzenia autora: Polska